Istotnym składnikiem tożsamości narodowej jest m.in. spuścizna literacka minionych epok. Jednakże słowo pisane niejako
Istotnym składnikiem tożsamości narodowej jest m.in. spuścizna literacka minionych epok. Jednakże słowo pisane niejako immanentnie ma walor kulturotwórczy.
Ostatnio docierają do opinii publicznej sygnały zwiastujące zagrożenie dla kultury słowa pisanego. Mam na myśli propozycję wprowadzenia od roku 2001 3% stawki VAT na prasę i książki, a począwszy od 2002 r. - stawki 7%.
Stanowisko wspólne Izby Wydawców Prasy i Izby Wydawców Książki, jak również zwykła obserwacja codzienności przywodzi nam na myśl prostą konstatację, że również przy obecnej stawce 0% VAT na książkę i prasę dostęp do tych artykułów jest bardzo ograniczony, co (znowu) uderza w osoby najuboższe i średnio sytuowane.
Realizacją powyższej propozycji ministra finansów jest bardziej ograniczony dostęp społeczeństwa do informacji (gwarantowany w art. 54 ust. 1 Konstytucji RP), edukacji (zagwarantowany w art. 70 ust. 3 Konstytucji RP), jak i dóbr kultury (art. 73 Konstytucji RP).
Jej konsekwencją może być redukcja miejsc pracy w branży poligraficznej i wydawniczej, a zatem kolejnego już (w całym ciągu poprzednich rozwiązań) osłabienia socjalnej funkcji państwa.
Wdrożenie w życie tego projektu uderzy w: biblioteki (dalsza redukcja zakupu publikacji), prasę naukową (możliwość eliminacji z krajowego rynku wydawniczego rodzimych firm eksportujących i importujących prasę i książkę o profilu naukowym) księgarnie, ewentualność wyparcia z rynku księgarskiego mniejszych wydawców, szczególnie w małych miejscowościach), wydawnictwa (spadek sprzedaży publikacji prasowych i książkowych rzędu 10-20%). Finalnie zatem uderzy w ˝konsumentów˝ słowa pisanego - nas wszystkich - czytelników.
Wprowadzenie w życie 3%, a następnie 7% stawki VAT na prasę i książki doprowadzi do znacznej redukcji obecności w sferze publicznej bodźców produkcyjnych i kulturowych. Pożądane jest powstanie szerokiego spektrum osób, które będą starały się wszelkimi prawnymi metodami przeciwstawić się propozycją (a może czemuś więcej?) Ministerstwa Finansów. Kultura bowiem nie przynależy do jednej określonej opcji politycznej czy ideologicznej. Przeciwnie, jest ona skarbnicą społeczeństwa obywatelskiego.
Poczynaniom resortu finansów przeciwstawili się w 1996 r. nasi nobliści - Czesław Miłosz i Wisława Szymborska. Ponadto w ostatnich latach zlikwidowano powyżej 1100 bibliotek, a w ubiegłym roku (dla porównania) statystyczny polski obywatel zakupił przeciętnie 2,5 książki oraz 2,4 litra spirytusu. Od lat również spada czytelnictwo książki i prasy, co wcale nie znaczy, że wszystkiemu winne są komputery, CD-roomy czy kasety video.
Problematyka przedstawione ministerstwu w tej interpelacji jest społecznie doniosła. To jej w dużym stopniu poświęcony był krótki reportaż w głównym wydaniu ˝Wiadomości˝ w Programie I Telewizji Polskiej dnia 26 stycznia 2000 r.
Pragnę zapytać ministerstwo:
1) Jakie działania podejmie resort, aby Ministerstwo Finansów wycofało się z tej inicjatywy?
2) Czy ministerstwo popiera propozycję przeprowadzenia debaty sejmowej poświęconej kryzysowi czytelnictwa, kondycji polskiej prasy i książki w kontekście np. barier finansowych?
3) Czy, a jeśli tak, to jaki ma ministerstwo pakiet propozycji dotyczący zapewnienia dalszego funkcjonowania bibliotek na wsiach i w małych miastach?
4) Czy ministerstwo wesprze (drogą nadania biegu prawnego) propozycję Bractwa Gutenberga - ponadpartyjnego forum - ustanowienia odpisów podatkowych dla samorządów na uzupełnienie zbiorów bibliotecznych, najlepiej od 1 stycznia 2001 r.?
5) Czy ministerstwo zorganizowałoby pod auspicjami MKiDN spotkanie środowisk zainteresowanych sprawą kondycji słowa pisanego w dzisiejszej Polsce (o charakterze ponadpartyjnym), np. pod nazwą Forum Promocji Słowa Pisanego, które to forum stanowiłoby swoistą grupę lobbingową mogącą przyczynić się do zarzucenia przez MF tego pomysłu?
Z wyrazami szacunku
Poseł Jan Kochanowski
Gorzów Wlkp., dnia 21 lutego 2000 r.