Panie Premierze! Dodatki mieszkaniowe zostały wprowadzone w końcu 1993 r. jako nowe zadanie własne
Panie Premierze! Dodatki mieszkaniowe zostały wprowadzone w końcu 1993 r. jako nowe zadanie własne gmin, jednakże tylko z częściowym ich wyposażeniem w środki finansowe, nieadekwatne do przekazanych obowiązków. Te środki gminy otrzymują jako dotację celową. Rozwiązanie to funkcjonuje już siódmy rok. Było ono przedmiotem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał ten 25 października 1994 r. orzekł, że dotacje z budżetu państwa muszą zapewnić pełne dofinansowanie wypłat dodatków mieszkaniowych, określając w uzasadnieniu znaczenie terminu ˝pełne dofinansowanie˝. Jednocześnie TK stwierdził, że zasady udzielania tych dotacji muszą być zawarte w ustawie.
W wyniku nowelizacji ustawy z 2 lipca 1994 r. Sejm uwzględnił część orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o zapisie ustawowym, lecz zamiast pełnego dofinansowania uznał jedynie, że gminy uzyskują dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadania (dodatków mieszkaniowych) w granicach kwot określonych na ten cel w ustawie budżetowej (art. 45 ust. 2 ustawy). Podziału dotacji na województwo dokonuje prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, natomiast gminom wojewodowie proporcjonalnie do kwot zapotrzebowania na dotacje, wynikających z ich wniosków (art. 445 ust. 2 i 3 tej ustawy). Tak więc obecnie obowiązujące rozwiązanie jest w dalszym ciągu niezgodne z art. 167 ust. 1 i 4 konstytucji. Te same wady posiada projekt nowej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, skierowany przez rząd do laski marszałkowskiej.
Uzależnienie dotacji dla gmin od kwot przewidzianych w ustawie jest rozwiązaniem niekonstytucyjnym, bowiem, jak to wykazuje obecnie sytuacja, nie zapewnia gminom adekwatnego do zakresu przekazanego zadania wyposażenia ich w zasilanie finansowe. Z tego też względu bardzo pilne jest znalezienie środków budżetowych na dofinansowanie i zrekompensowanie już poniesionych wydatków przez gminy. W przeciwnym wypadku odbędzie się to kosztem innych zadań tych jednostek terytorialnych kraju. Dla pełnego uporządkowania tego zagadnienia, moim zdaniem, rząd powinien również wnieść autopoprawkę do swego obecnego projektu ustawy.
Namacalnym przykładem powyższych stwierdzeń jest Słupsk. W czwartym kwartale 1999 r. miasto znalazło się w bardzo trudnej sytuacji - wojewodzie zabrakło pieniędzy na wypłaty dodatków mieszkaniowych.
Od kilku lat udział budżetu państwa w tych wydatkach w skali kraju wynosił ok. 50%, gdy tymczasem w ubiegłym roku w Słupsku wyniósł 28,8%. W mieście zabrakło dotacji na kwotę 234 523 zł, które trzeba było pokryć z budżetu gminy. Wydano tu prawie 6 tys. decyzji przyznających dodatek mieszkaniowy i wypłacono z budżetu gminy na ten cel ponad 3,5 mln zł, podczas gdy z budżetu wojewody pomorskiego otrzymano zaledwie 1020 mln zł.
Z pisma tegoż wojewody z 18 listopada ubiegłego roku, skierowanego do prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wynika, że w IV kwartale 1999 r. woj. pomorskie otrzymało na ten cel kwotę 3,3 mln zł na zapotrzebowanie 10,36 mln zł, tj. 32%.
Ten procentowy podział w skali kraju dla wszystkich wojewodów był identyczny, co wynika z pisma ww. prezesa z 8 października 1999 r. skierowanego do wojewodów. Tymczasem Słupskowi w podziale wojewódzkim przyznano już tylko 28,8%, tj. o ponad 111 tys. zł mniej niż wynikałoby to z 32%, co jest kolejnym naruszeniem art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r., mimo że prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w wyżej cytowanym piśmie z 8 października 1999 r. zwracał uwagę wojewodom, by podział dotacji pomiędzy gminy został dokonany zgodnie z ww. artykułem, to jest proporcjonalnie do zapotrzebowania na dotacje wynikające z wniosku gminy.
Dla słupszczan jest to kolejny już przykład uznaniowości i gorszego traktowania przez władze wojewódzkie. Wydatki na dodatki mieszkaniowe systematycznie u nas rosną, wraz ze zwiększającą się biedą, i w I kwartale br. wyniosą już ponad 895 tys. zł.
Reasumując, zwracam się do pana premiera o:
- rozważenie wprowadzenia autopoprawki do rządowego projektu ustawy o dodatkach mieszkaniowych (druk nr 1422),
- spowodowanie równorzędnego traktowania gmin przez wojewodę pomorskiego zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r.,
- spowodowanie zabezpieczenia wyższego procentu potrzeb na te, systematycznie rosnące, cele oraz doprowadzenie do zrekompensowania wydatkowanych kwot przez miasto Słupsk w 1999 r. w części braku dotacji od wojewody pomorskiego.
Jednocześnie zapytuję pana premiera: Jakie działania zamierza podjąć rząd dla zmiany obecnego stanu rzeczy?
Z wyrazami poważania
Poseł Jan Sieńko
Warszawa, dnia 16 lutego 2000 r.