Interpelacje Poselskie

   W wyniku pomyślnej realizacji ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ponad 220 tys. byłych robotników pracy niewolniczej uzyskało od państwa polskiego symboliczne zadośćuczynienie za doznane represje ze strony III Rzeszy.

   Podstawą do uzyskania świadczenia były wnioski osób zainteresowanych wraz z dokumentami potwierdzającymi doznanie represji ze strony III Rzeszy. W wykonaniu postanowień ustawy z 31 maja 1996 r. kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu 23 lipca 1996 r. zarządzenie w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz ustalające szczegółowy tryb postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia na podstawie wymienionej ustawy z 31 maja 1996 r. Zarządzenie to wśród dokumentów udowadniających doznane represje w § 2 ust. 3 stwierdza, że dowodami mogą być również: ˝3. Zaświadczenie z organu emerytalno-rentowego o zaliczeniu pracy przymusowej wykonywanej w czasie deportacji lub w obozie pracy na rzecz III Rzeszy i ZSRR wraz z potwierdzonymi kopiami dokumentów lub dowodów stwierdzających rodzaj i okres represji˝.

   W toku realizacji ustawy do czasu zmiany na stanowisku kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych stosowana była wykładnia tego postanowienia, iż dostatecznym udokumentowaniem było zaświadczenie organu emerytalno-rentowego wraz ze złożonymi przed laty oświadczeniami świadków.

   Nowy kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał tę wykładnię postanowienia za bezpodstawną i w praktyce urząd ten przestał uznawać zaświadczenia ZUS (KRUS) za dokumenty wystarczające do udowodnienia represji.

   Na moje zapytanie dotyczące zaświadczeń ZUS (KRUS) otrzymałem odpowiedź podpisaną przez sekretarz stanu panią Ewę Lewicką utrzymującą negatywne stanowisko wobec zaświadczeń organu emerytalno-rentowego, oparte na mylnych argumentach. W związku z tym, odrzucając stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, oczekuję ponownego przeanalizowania problemu i uznania poniższych argumentów:

   1. Proponowane przeze mnie uwzględnienie zaświadczeń organu emerytalno-rentowego nie zmieniłoby reguły postępowania dowodowego (o co obawia się pani minister Ewa Lewicka), ponieważ większość wniosków osób represjonowanych faktycznie została załatwiona w myśl wyżej opisanej wykładni uwzględniającej zaświadczenia ZUS (KRUS). Propozycja moja ma więc na celu udoskonalenie tych przepisów.

   2. Informacja pani minister E. Lewickiej, iż urząd rozpatrzył 90% wniosków nie zmienia oceny, ponieważ większość tych wniosków została rozpatrzona z uwzględnieniem zaświadczeń ZUS (KRUS). Pozostałe 10% wniosków jest zjawiskiem o dużym wymiarze społecznym, ponieważ (według posiadanych przeze mnie informacji) w urzędzie oczekuje na rozpatrzenie jeszcze ok. 25 tys. spraw.

   3. Uwaga pani minister, że w różny sposób definiowane są okresy pracy przymusowej w przepisach emerytalno-rentowych, a w inny w ustawie z 31 maja 1996 r., jest nieścisła z poniższych powodów. Organ emerytalno-rentowy zalicza do stażu pracy każdą pracę w czasie okupacji, również pracę nieprzymusową. W zaświadczeniach wydawanych dla potrzeb realizacji ustawy z 31 maja 1996 r. musiało być zawarte stwierdzenie, iż była to praca przymusowa, a dokumenty przedstawione wraz z zaświadczeniem (oświadczenia świadków) pozwalały w pełni ustalić, czy praca przymusowa była wykonywana poza granicami Polski sprzed 1 września 1939 r.

   4. W myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 244) zaświadczenie organu emerytalno-rentowego jest dokumentem instytucji korzystającej z zasady wiarygodności publicznej. Mieści się ono również w definicji dowodu zawartej w art. 75 K.p.a.

   W związku z powyższym zwracam się do pana premiera z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy przytoczone argumenty w pełni uzasadniają zaliczenie zaświadczeń organu emerytalno-rentowego do kategorii dowodów wystarczających do udokumentowania represji ze strony III Rzeszy.

   Z poważaniem

   Poseł Mirosław Podsiadło

   Warszawa, dnia 6 stycznia 2000 r.