W świetle aktualnie obowiązujących przepisów dochodami powiatu są w głównej mierze dotacje i subwencje.
W świetle aktualnie obowiązujących przepisów dochodami powiatu są w głównej mierze dotacje i subwencje. Jedynym śladowym dochodem podatkowym powiatu jest jednoprocentowy udział w podatku dochodowym od osób fizycznych, co powoduje, że w przypadku powiatów ziemskich dochody własne stanowią tylko 5% ich budżetów.
Dotychczasowe doświadczenia samorządów powiatowych świadczą o tym, iż mamy do czynienia z systemem finansowania powiatów, a nie systemem dochodów, co prowadzi do czystego administrowania i co jest sprzeczne z ideą ich powołania.
Wobec świadomości, że ˝system finansowania˝ powiatów obowiązuje w latach 1999/2000 na mocy ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o ˝dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000˝ zadaniem organów samorządu powiatowego jest dążenie, by źródła dochodów powiatu były w tym okresie kształtowane przez administrację rządową na poziomie zaspakajającym niezbędne potrzeby powiatów w zakresie realizacji zadań administracji publicznej. Dotyczy to szczególnie: pomocy społecznej, dodatków mieszkaniowych, oświaty i organizacji gimnazjów, domów dziecka i pomocy społecznej, funkcjonowania kas chorych itd.
Oczekiwaniem samorządów powiatowych jest to, by wysokość środków przeznaczonych na ich funkcjonowanie była adekwatna do katalogu i ilości zadań realizowanych przez ten samorząd, a zasady i kryteria podziału środków z rezerw celowych zostały jasno określone.
Z przykrością należy stwierdzić, że kilkunastomiesięczne doświadczenia prowadzą do smutnej konkluzji, iż organy samorządu powiatowego gros czasu poświęcały zabiegom o środki finansowe związane z kosztami wdrażania reformy terytorialnej, nie zawsze znajdując zrozumienie administracji rządowej i wojewódzkiej w tym względzie.
Szereg zastrzeżeń budził przepływ informacji dotyczących podziału środków z rezerwy budżetowej państwa, a przede wszystkim niejasne kryteria ich podziału.
Jawność polityki finansowej jest obowiązkiem leżącym zarówno po stronie administracji rządowej, jak i samorządowej.
Jeśli uwzględni się powyższe, rodzą się pytania:
Kiedy planuje się wprowadzenie zasad pozwalających samorządom powiatowym kształtować budżety powiatowe w większym stopniu w oparciu o dochody własne i do ich dyspozycji na realizowane zadania?
Co resort zamierza zrobić, by podział środków z rezerwy budżetowej państwa na szczeblu centralnym i wojewódzkim był jawny i realizowany w oparciu o czytelne kryteria?
Z poważaniem
Poseł Zenon Kufel
Warszawa, dnia 10 grudnia 1999 r.