Szanowna Pani Minister! Przepisy ustaw regulujących podstawy działania wymiaru sprawiedliwości w naszym kraju, ustawa
Szanowna Pani Minister! Przepisy ustaw regulujących podstawy działania wymiaru sprawiedliwości w naszym kraju, ustawa o ustroju sądów powszechnych, Prawo o adwokaturze, Kodeksy postępowania cywilnego i karnego w sposób jasny i jednoznaczny formułują obywatelskie prawo do korzystania w sprawach sądowych z fachowej pomocy prawnej ze strony adwokata reprezentującego interesy strony, której nie stać na pokrycie kosztów obrony. Z instytucji wyznaczanego przez sąd adwokata z urzędu masowo korzystają oskarżeni w sprawach karnych oraz pracownicy dochodzący swych roszczeń względem pracodawcy w sprawach z zakresu prawa pracy. Powyższe regulacje konsekwentnie realizują konstytucyjne prawa do obrony i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy wyrażone w art. 42 i art. 46 Konstytucji RP.
Niestety, jak wykazuje praktyka ostatnich lat, osoby, które sytuacja materialna zmusiła do korzystania z pomocy prawnej ˝adwokata z urzędu˝, sygnalizują niejednokrotnie niski poziom świadczonych usług, brak zaangażowania ze strony adwokata i lekceważenie klienta i jego sprawy. Prowadzi to do wielu ludzkich dramatów i rozczarowania sposobem działania całego wymiaru sprawiedliwości. O ile z powyższą sytuacją znacznie rzadziej mamy do czynienia w sprawach karnych, o tyle w sprawach pracowniczych jest ona nagminna. Wydaje się, że taki stan rzeczy ma bezpośredni związek z wysokością wynagrodzenia za sprawę (stawki za rozprawę) przyznawanego adwokatowi przez sąd, różniącymi się znacznie w obu rodzajach spraw. W sprawach karnych jest ono wielokrotnie wyższe, aczkolwiek, jak sygnalizują środowiska adwokackie, w dalszym ciągu nie przystające do wymogów wolnego rynku. Tymczasem kwoty zasądzane przez sądy pracy w sposób oczywisty zniechęcają adwokatów do rzeczywistego zaangażowania się w sprawę.
Należy jednoznacznie stwierdzić, iż nawet brak motywacji finansowej nie może stanowić usprawiedliwienia dla tego rodzaju działań. Stanowią one pogwałcenie konstytucyjnych praw i są wysoce naganne z moralnego punktu widzenia.
W tym stanie rzeczy pragnę zadać pani minister następujące pytania:
1. Czy posiada pani aktualne dane dotyczące sposobu i jakości wykonywania przez adwokatów czynności procesowych zleconych z urzędu?
2. Czy istnieje instytucja nadzoru nad tego rodzaju czynnościami i jakie są efekty tego nadzoru?
3. Czy i jakie kroki zamierza podjąć pani minister w celu uniknięcia w przyszłości negatywnych zjawisk związanych z problemem?
4. Jak powyższe zagadnienie przedstawia się w aspekcie dostosowywania polskiego prawa do wymogów Unii Europejskiej?
Z poważaniem
Poseł Bogdan Lewandowski
Toruń, dnia 13 grudnia 1999 r.