Przez całą dekadę lat dziewięćdziesiątych trwały, z różnym natężeniem, dyskusje o przyszłości biur radców
Przez całą dekadę lat dziewięćdziesiątych trwały, z różnym natężeniem, dyskusje o przyszłości biur radców handlowych, zajmujących się przede wszystkim rozwojem polskiego eksportu. Latem br. doszło - w warunkach poufności - do porozumienia ministrów spraw zagranicznych i gospodarki o reorganizacji zagranicznych służb gospodarczych RP. W jego rezultacie, 27 sierpnia 1999 r., minister gospodarki wydał zarządzenie w sprawie likwidacji niektórych placówek ekonomiczno-handlowych za granicą, a na odnośnej liście znalazło się 25 placówek w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej, od Dakki do Dubaju. Zakończenie tego procesu, regulowanego później dodatkowymi, bardziej szczegółowymi decyzjami, przewidziano na 30 listopada br.
To bardzo ważny krok z punktu widzenia interesów gospodarczych Polski, choć kontrowersyjny i poczyniony trochę z zaskoczenia. Wiele przedsiębiorstw uważa, iż z tego powodu zostaną ograniczone ich możliwości eksportowe (liczne firmy nadal przesyłają do likwidowanych BRH materiały promocyjne i próbki wyrobów). Niektóre z nich mówią wprost o wprowadzeniu ich w błąd, gdyż jeszcze 22 lipca br. minister gospodarki (piórem swego zastępcy na łamach ˝Rynków Zagranicznych˝) akcentował, że rynki bliskowschodnie stanowią dla Polski alternatywę dla rynków wschodnich. ˝Zapewniamy wsparcie działań, które państwo zechcecie podjąć na rynkach tych krajów, stawiając do waszej dyspozycji sieć biur radców handlowych...˝ - pisał B. Błaszczyk - po czym następowały adresy BRH, pod którymi przedsiębiorstwa miały szukać pomocy w nawiązywaniu nowych kontaktów.
Biorąc pod uwagę to, co dzieje się w omawianym zakresie w ostatnich tygodniach, uprzejmie zapytuję pana premiera:
1. Jakie były przesłanki decyzji o likwidacji biur radców handlowych? Czy nie stoi to w sprzeczności z zapewnieniami rządu o wspieraniu działań eksportowych i dlaczego nie uprzedzono o niej polskich firm?
2. Czy w sytuacji, gdy prognozy odnośnie do możliwości zwiększenia eksportu polskich towarów na rynki wschodnie i do krajów Unii Europejskiej nie wyglądają zbyt optymistycznie, nie jest błędem likwidacja niektórych BRH (np. w państwach Półwyspu Arabskiego, z którymi mamy znaczne nadwyżki w wymianie handlowej)? Jakimi kryteriami kierowano się, likwidując jedne placówki (np. Kuwejt, skąd prowadzono działalność także na Arabię Saudyjską, Oman i Bahrajn), a zostawiając inne (np. w Algierze)?
3. W oparciu o jakie kryteria mają powstawać nowy wydziały ekonomiczno-handlowe w ramach ambasad i jakie czynniki były konsultowane przy podejmowaniu decyzji o tworzeniu tych wydziałów lub rezygnacji z nich?
4. Czy analizowano efekty pracy poszczególnych biur w ostatnich latach w zestawieniu z kosztami ponoszonymi na ich utrzymanie?
5. W jakim czasie funkcje BRH przejmą odpowiednie ambasady i jakie będą kompetencje powstających wydziałów ekonomiczno-handlowych?
6. Czy reorganizacja polskich służb za granicą doprowadzi do oszczędności budżetowych, jeśli większość mienia likwidowanych BRH oraz całość środków budżetowych, jakimi dotychczas dysponowało Ministerstwo Gospodarki na ich działalność, przejmą ambasady? Jak wysokie będą straty w związku z ty, że liczne likwidowane biura (zaskoczone decyzją rządu) opłaciły - zgodnie z obowiązującymi umowami lub zasadami - wiele składników kosztów (np. czynsze) już za rok 2000?
7. Czy w wytycznych o likwidacji biur (z 15 październikabr.) nie zapomniano o ustawie o zamówieniach publicznych? Czy odwołanie poszczególnych szefów BRH przez ministra gospodarki, którzy zostali powołani przez ministra spraw zagranicznych (wprawdzie na wniosek ministra gospodarki lub byłego ministra współpracy gospodarczej z zagranicą) jest zgodne z przepisami?
8. Jaka jest aktualna ocena dotychczasowego procesu likwidacji biur radców handlowych i czy w przypadku ujawnienia występujących nieprawidłowości zostaną podjęte ewentualne korekty?
Poseł Tadeusz Iwiński
Warszawa, dnia 5 listopada 1999 r.