Szanowny Panie Premierze! W związku z niejednolitymi interpretacjami organów podatkowych w zakresie praw podatników
Szanowny Panie Premierze! W związku z niejednolitymi interpretacjami organów podatkowych w zakresie praw podatników do oprocentowania nadpłat podatków i ograniczaniem tych praw przez organy podatkowe - zwracam się z uprzejmą prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie i podjęcie działań zmierzających do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego, do czego jest zobligowany minister finansów w myśl art. 14 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej podatnik może, w formie żądania, złożyć w urzędzie skarbowym wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W razie wydania decyzji o stwierdzeniu nadpłaty, podlega ona zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji (art. 76 § 1 pkt 1 lit. e ordynacji). Nadpłata ta, jak wynika z art. 77 § 2 pkt 2 ordynacji, podlega oprocentowaniu od dnia złożenia wniosku o jej stwierdzenie do dnia zwrotu nadpłaty. Oprocentowanie nadpłaty przysługuje, jeżeli:
1) nadpłata nie została zwrócona w terminie miesiąca od dnia wydania decyzji o stwierdzeniu nadpłaty,
2) decyzja w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie została wydana w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Jak więc wynika z przywołanych przepisów, w przypadku zwrotu nadpłaty stwierdzonej na wniosek podatnika w decyzji organu podatkowego, oprocentowanie nie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, lecz dopiero od dnia złożenia wniosku o jej stwierdzenie.
Nie budzi wątpliwości stanowisko organów podatkowych, że oprocentowanie nadpłaty nie przysługuje, gdy pozytywna dla podatnika ostateczna decyzja stwierdzająca jej istnienie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od złożenia wniosku, a nadpłata stwierdzona w tej decyzji zostanie zwrócona w ciągu 30 dni od wydania tej decyzji.
Tymczasem często zdarza się, że w przedmiotowej sprawie decyzja organu podatkowego pierwszej instancji, wydana w ustawowym dwumiesięcznym terminie, jest niekorzystna dla podatnika (urząd skarbowy odmawia stwierdzenia nadpłaty). Decyzja ta może być zmieniona na korzyść podatnika w postępowaniu odwoławczym, w razie utrzymania jej w mocy przez izbę skarbową - skutecznie skarżona do NSA. Z uwagi na czas trwania postępowania przed organem odwoławczym oddala się termin wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę nieraz bardzo znacznie od daty złożenia przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Termin ten jest jeszcze dłuższy, gdy rację podatnikowi przyznaje sąd.
W razie wygrania przez podatnika sprawy w izbie skarbowej lub przed sądem jest oczywiście wydawana decyzja stwierdzająca nadpłatę i następuje jej zwrot w terminie 30 dni od wydania tej decyzji. W takich sytuacjach urzędy skarbowe odmawiają jednak wypłaty oprocentowania, uznając, że stwierdzona nadpłata została zwrócona w ustawowym terminie 30 dni, a zatem w myśl art. 77 § 2 pkt 2 lit. a ordynacji podatnikowi nie przysługuje oprocentowanie nadpłaty.
Ignorują natomiast zupełnie przepis art. 77 § 2 pkt 2 lit. b ordynacji, uznając że nie ma on zastosowania wobec spełnienia przesłanki z przepisu poprzedzającego. Innymi słowy, organy podatkowe uznają, że w omawianym tu przypadku oprocentowanie nadpłaty przysługuje tylko wówczas, gdy łącznie zachodzą okoliczności wskazane w art. 77 § 2 pkt 2 lit. a i b ordynacji, co moim zdaniem jest pozbawione sensu i byłoby nielogiczne, nie mówiąc o uprzywilejowanej pozycji organów podatkowych w postaci bezkarnego przedłużania postępowania w tym zakresie, a nawet świadomego podejmowania decyzji negatywnych po to, aby doprowadzić do maksymalnego wydłużenia postępowania, przetrzymywania nadpłaconych podatków i zwrotu nadpłaty bez sankcji finansowych.
Pragnę przy okazji zwrócić uwagę pana premiera na jeszcze jedną sprawę z tego samego zakresu. Otóż w sytuacji wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę urzędy skarbowe starają się ją zwrócić w ustawowym terminie. Jeżeli jednak z tym zwrotem bezspornie wiąże się oprocentowanie, nie brak przypadków zwrotu należności głównej z tytułu nadpłaty i zwlekania (nieraz znacznego w czasie) w wypłacie oprocentowania. Przepisy ordynacji niestety nie określają terminu zwrotu oprocentowania i sankcji za zwłokę w jego wypłacie. Jednakże uważam, że przedstawione wyżej praktyki stosowane przez organy podatkowe naruszają zasadę zaufania nie tylko do organów, ale w ogóle do państwa, podważając zasadę demokratycznego państwa prawnego. Zupełnie inaczej zachowują się, gdy chodzi o odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych.
Przedstawiając powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy w przypadku, gdy ostateczna decyzja o stwierdzeniu nadpłaty podatku została wydana w wyniku postępowania odwoławczego po upływie dwóch miesięcy od daty złożenia przez podatnika wniosku w tej sprawie, podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty zwróconej w terminie miesiąca od wydania tej decyzji?
2. Czy podstawa prawna decyzji zmieniającej decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty ma jakiekolwiek znaczenie dla stwierdzenia czy podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty?
3. Jakie środki ochrony (np. odszkodowanie?), poza skargą na bezczynność organu, przysługują podatnikowi w razie zwrotu nadpłaty i znacznej zwłoki w wypłacie jej oprocentowania przysługującego podatnikowi?
Uprzejmie proszę o udzielenie jednoznacznej, prawnie uzasadnionej odpowiedzi.
Z poważaniem
Poseł Mieczysław Jedoń
Warszawa, dnia 4 listopada 1999 r.