Interpelacje Poselskie

   Sprawy z zakresu realizacji polityki energetycznej regulują liczne akty, i to różnej rangi. Przykładowo można przytoczyć Europejską Kartę Energetyczną, podpisaną w 1991 r., Układ Europejski o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi i ich krajami członkowskimi, podpisany w 1993 r., Traktat Europejskiej Karty Energetycznej z 1994 r., Założenia polityki energetycznej Polski do roku 2010 z 1990 r., ustawę Prawo energetyczne z 1997 r. czy też wreszcie rezolucję Sejmu RP w sprawie wzrostu wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.

   W ostatnim z przytoczonych dokumentów Sejm stwierdza m.in.: ˝użytkowanie odnawialnych źródeł energii umożliwia osiągnięcie korzyści ekologicznych, gospodarczych i społecznych˝, toteż ˝wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych powinien stać się integralnym elementem zrównoważonego rozwoju państwa˝. W związku z powyższym Sejm wzywa Radę Ministrów do podjęcia m.in. następujących działań:

   - ˝opracowania, w terminie do końca 1999 r. strategii rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce wraz z programem działań krótko-, średnio- i długoterminowych zapewniających odpowiedni wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii,

   - stworzenia warunków prawnych i finansowych do aktywnego uczestnictwa podmiotów gospodarczych, samorządów, organizacji pozarządowych oraz osób fizycznych w rozwoju energetyki odnawialnej, z uwzględnieniem specyfiki tego sektora, opierającego się głównie na instalacjach małych i rozproszonych˝.

   W polskim bilansie energetycznym wykorzystanie energii z takich źródeł, jak światło słoneczne, wiatr czy też wody geotermalne, w porównaniu ze źródłami konwencjonalnymi jest zdecydowanie niewystarczające. Zasoby paliw pierwotnych natomiast są ograniczone, a ich dostępność coraz trudniejsza. Ponadto produkcja energii z paliw pierwotnych ma szkodliwy wpływ na środowisko naturalne, szczególnie gdy jest oparta, tak jak ma to miejsce w Polsce, na monokulturze węglowej (w paliwach na węgiel w Polsce przypada ok. 78% zużycia). Wszystko to powoduje, że powinniśmy w naszym kraju dążyć z jednej strony do ograniczania zużycia energii - w tym zakresie jest bardzo dużo do zrobienia nie tylko w przemyśle, ale także w sektorze komunalno-bytowym, który zużywa ok. 40% energii pierwotnej, w tym ok. 80% na ogrzewanie budynków i wody - a z drugiej strony do większego wykorzystywania innych źródeł energii. Stan ten determinuje konieczność powolnej zmiany występującej u nas tendencji wykorzystywania przede wszystkim paliw stałych.

   W powyższym kontekście oraz przytoczonych aktów i dokumentów, na przykładzie przedsięwzięcia z zakresu wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii pod nazwą ˝Geotermia Czarnków˝, pragnę panu premierowi uwidocznić, z jakimi problemami borykają się samorządy terytorialne i inne organizacje, próbując zrealizować w praktyce słuszne idee wykorzystywania źródeł odnawialnych, oraz zapytać, jakim pozytywnym zmianom może ulec w najbliższym czasie ta trudna sytuacja.

   Władze miasta Czarnkowa od prawie dziesięciu już lat bezskutecznie starają się wprowadzić w życie realizację zadania w zakresie wykorzystania energii wód geotermalnych, jakie zostały zlokalizowane na terenie i w okolicach miasta. Do tej pory na prace badawcze i przygotowawcze wydano prawie 6 mld starych zł. We współpracy z profesorami z Krakowa i Poznania przygotowano m.in.:

   1. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Czarnkowa.

   2. Wstępne studium wykonalności ciepłowni geotermalnej w Czarnkowie.

   3. Koncepcję programową gazyfikacji gminy Czarnków.

   4. Projekt badań hydrologicznych dla rozpoznania zasobów geotermalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej w Czarnkowie.

   5. Ocenę oddziaływania na środowisko naturalne prac wiertniczych w obrębie strefy koncesyjnej Czarnkowa.

   6. Koncepcję uciepłowienia miasta Czarnkowa.

   7. Analizę porównawczą efektywności i opłacalności ekonomicznej wykorzystania gazu, a wód geotermalnych do ogrzewania miasta Czarnkowa.

   Powołano także podmiot, który miałby się zająć realizacją zadania, tj. Geotermię - Czarnków Sp. z o.o.

   Niestety mimo pełnego zaangażowania władz miasta, organizacji ekologicznych, firm i społeczeństwa, nie można wciąż uzyskać zrozumienia i pomocy ze strony naczelnych i centralnych organów państwa, władz państwowych funduszy, a poprzez to i prywatnych fundacji. Sytuacja jest tym bardziej trudna do zrozumienia, że wszystkie analizy i badania wskazują, iż planowana inwestycja pod względem swoich efektów ekonomicznych i ekologicznych nie miałaby równych sobie w Polsce!

   W rejonie Czarnkowa występują dwa główne piętra hydrogeotermalne związane z kompleksami piaskowcowymi kredy dolnej i jury dolnej. Piaskowcowy kompleks kredy dolnej ze względu na niskie temperatury (45-50oC) jest mało atrakcyjny dla wykorzystania jego wód dla celów grzewczych, lecz głównym piętrem użytkowym jest kompleks piaskowcowy jury dolnej (liasu), w którym występują grube do kilkudziesięciu metrów pakiety wodonośnych piaskowców. Deniwelacja stropu dolnej jury na terenie miasta Czarnkowa wynosi co najmniej 250 m - od 2400 do 2650 m n.p.m, a na terenie gminy rzędne stropu wynoszą od 1300 do 2600 m n.p.m. w osi synkliny Dobrej. Temperatura wód złoża w stropie liasu wynosi ok. 95oC, a wzdłuż synkliny Dobrej - ok. 90oC. Wydajność eksploatacyjną natomiast odwiertów oblicza się na 240-250 m3/h. Są to znakomite parametry, gdyż pozwalają wykorzystać te zasoby do celów grzewczych bez stosowania złożonych układów wspomagających, w postaci np. absorpcyjnych lub sprężarkowych pomp ciepła. Po przeprowadzeniu inwestycji możliwe byłoby podłączenie do miejskiej ciepłowni geotermalnej odbiorców o mocy 25-30 MW, a po stworzeniu możliwości podłączenia nowych odbiorców, poza odbiorcami ciepła wód geotermalnych na potrzeby grzewcze w sektorze komunalnym, lecz także w sektorze balneologiczno-rekreacyjnym i rolniczo-hodowlanym, nawet 50-60 MW. Podstawowym zadaniem dla realizacji całego przedsięwzięcia jest dokonanie dwóch odwiertów, jednego produkcyjnego i jednego zatłaczającego, a to z kolei nie jest jednak możliwe bez finansowej pomocy zewnętrznej.

   Energia geotermalna jest eksploatowana i wykorzystywana na świecie już od dawna, np. w Islandii, Japonii, Nowej Zelandii, w Meksyku, USA i Włoszech. Pod koniec lat osiemdziesiątych moc wszystkich elektrowni geotermalnych na świecie szacowano na ok. 6530 MW. W Polsce występują również tego rodzaju instalacje, np. w Bańskiej - Biały Dunajec, czy też w Pyrzycach, lecz ich zasadnicze parametry nie są tak pozytywne jak te, o których była mowa w stosunku do Czarnkowa (przypomnę - temperatura wody 95oC i wydajność na wypływie 250 m3/h). Na przykład w Bańskiej temperatura na wypływie wynosi 72oC, a wydajność ok. 60m3/h, natomiast instalacja ciepłowni w Pyrzycach charakteryzuje się wydajnością 170 m3/h i temperaturą wody 63oC.

   Pomijając ewidentnie pozytywną kalkulację inwestycji dla środowiska naturalnego poprzez radykalne zmniejszenie emisji do powietrza dwutlenku siarki, tlenków azotu, tlenku węgla, pyłów oraz benzopirenów, mamy tu do czynienia także z bardzo efektywną inwestycją pod względem ekonomicznym.

   Przy uwzględnieniu tego, że faza inwestycyjna będzie trwała 2 lata, a operacyjna tylko np. 25 lat, szacuje się - że prosty okres zwrotu nakładów inwestycyjnych wyniósłby 8-9 lat, co jest okresem bardzo krótkim w dziedzinie inwestycji energetycznych. Mimo to inwestycja nie rusza, gdyż władze miasta nie mogą znaleźć, jeśli już nie partnera, to chociaż poparcia i wsparcia ze strony państwa.

   W związku z powyższym mam do pana premiera następujące pytania:

   1. Kiedy można się spodziewać stworzenia strategii rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce? Jaką pozycję w tej strategii będzie miało wykorzystanie energii z wód geotermalnych w porównaniu do wykorzystania energii z innych źródeł odnawialnych?

   2. Czy Rada Ministrów przewiduje wspieranie inwestycji w tym zakresie poprzez budżet państwa lub i budżety stosownych funduszy państwowych?

   3. Jakiej pomocy autorzy opisywanych przedsięwzięć w Czarnkowie mogą się spodziewać w procesie starania się o środki z Unii Europejskiej i czy tego rodzaju inwestycje mogą być rozważane w zakresie ich dofinansowania z tych środków?

   4. Czy sprawa inwestycji w geotermię czarnkowską jest znana Radzie Ministrów i czy może liczyć na poparcie i wsparcie rządu RP?

   Poseł Adam Stanisław Szejnfeld

   Piła, dnia 17 października 1999 r.