Działając na prośbę Polskiej Izby Przemysłu Farmaceutycznego i Sprzętu Medycznego ˝Polfarmed˝, reprezentującej interesy gospodarcze
Działając na prośbę Polskiej Izby Przemysłu Farmaceutycznego i Sprzętu Medycznego ˝Polfarmed˝, reprezentującej interesy gospodarcze 155 wytwórców leków, materiałów medycznych, sprzętu i aparatury medycznej oraz uczestników obrotu hurtowego tymi wyrobami, zwracam się do pana premiera w następującej sprawie:
Odbiorcą znacznej części wytwarzanych w Polsce leków, materiałów medycznych, sprzętu i aparatury medycznej są zakłady opieki zdrowotnej. Zakłady te, działające do niedawna w formie jednostek lub zakładów budżetowych, zostały przekształcone w samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej pokrywające we własnym zakresie swój ujemny wynik finansowy.
Przekształcenie to spowodowało, że zobowiązania dotychczasowych jednostek budżetowych pozostały zobowiązaniami skarbu państwa. Fakt przekształcenia uwolnił powstałe w jego wyniku samodzielne publiczne zakłady od długów zaciągniętych przed przekształceniem w imieniu skarbu państwa. Równocześnie skarb państwa od początku 1998 r. zaczął zwiększać swoje zadłużenie w stosunku do dostawców leków i sprzętu medycznego, a od wielu miesięcy zaprzestał spłaty tego zadłużenia.
Działając w ramach swoich statutowych uprawnień i obowiązków, Polska Izba Przemysłu Farmaceutycznego i Sprzętu Medycznego ˝Polfarmed˝ wielokrotnie występowała do kierowanego przez pana Ministerstwa Finansów o jednoznaczne określenie, kiedy skarb państwa dokona zapłaty od dawna wymagalnych roszczeń dostawców służby zdrowia i kto w imieniu skarbu państwa jest uprawniony i zobowiązany do tej zapłaty.
Niestety ani pan premier, ani wysocy urzędnicy Ministerstwa Finansów nie udzielili na te pytania żadnej konkretnej, jednoznacznej odpowiedzi. Nie można za taką odpowiedź uznać stwierdzeń skierowanych do ˝Polfarmedu˝, zgodnie z którymi ˝podjęte zostały intensywne działania w kierunku rozwiązania istniejącego problemu˝ i że ˝prowadzone są prace w kierunku restrukturyzacji występujących zobowiązań w tym dziale˝. Narosłe niezaspokojone przez skarb państwa należności polskich producentów i dostawców w sposób wręcz sztuczny zawyżają czysto teoretyczny dochód, w praktyce zmuszając tych wytwórców i dostawców do zapłaty na rzecz skarbu państwa podatku dochodowego również od niezaspokojonych przez skarb państwa należności. Należy zwrócić uwagę na fakt skutecznego uniemożliwienia przez skarb państwa kompensaty wierzytelności z zobowiązaniami podatkowymi zgodnie z art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej. Potwierdzenia istnienia tych wierzytelności odmawiają bowiem wojewodowie, a usamodzielnione publiczne zakłady opieki zdrowotnej do udzielania takich uprawnień nie są uprawnione ani też zobowiązane.
Zaznaczyć należy, że dostawcy jednostek budżetowych realizowali dostawy w ramach zamówień publicznych, a więc w systemie, który winien dawać gwarancję terminowej i pełnej zapłaty za prawidłowo i terminowo zrealizowane dostawy. Nie dość, że dostawcy ci nie mogą uzyskać od dłużnika, skarbu państwa, nawet informacji o terminie płatności od dawna zaległych wierzytelności, to nawet nie mają możliwości sądowego dochodzenia zapłaty, bowiem nie wiadomo, kto jest zobowiązany w imieniu skarbu państwa do zapłaty tych wierzytelności i przeciwko komu wierzyciel mógłby wystąpić z powództwem. Ponadto małych lub średnich przedsiębiorstw nie stać na prowadzenie kilkudziesięciu procesów (opłaty sądowe, adwokaci).
Jest przy tym oczywiste, że obowiązujący przez wiele lat system rozliczeń skarbu państwa z tytułu dostaw na rzecz jednostek budżetowych opieki zdrowotnej wskazywał na występujące niedociągnięcia, czego dowodem były przeprowadzane niejednokrotnie w przeszłości akcje tzw. oddłużania, a także, ogólnie znana, wypowiedź pana premiera. Można więc było i należało przewidzieć sposób rozliczeń skarbu państwa z dostawcami z tytułu dostaw na rzecz jednostek budżetowych, których byt prawny kończył się z chwilą przekształcenia w samodzielne zakłady. To zaniechanie stało się przyczyną olbrzymich zaległości płatniczych.
Istotne jest więc, aby pan premier był uprzejmy odpowiedzieć, czy w budżecie państwa na rok bieżący zabezpieczone są środki na spłatę tych zobowiązań. Ze względu na przedstawione działania i zaniechania skarbu państwa sytuacja finansowa polskich wytwórców i dostawców leków i sprzętu medycznego stała się szczególnie niekorzystna. Utrzymywanie się omawianego zadłużenia zagraża w istotny sposób dalszej egzystencji szczególnie małych i średnich przedsiębiorstw, które utraciły płynność finansową i zdolność do regulowania swoich zobowiązań. Następstwem takiej polityki państwa może więc być najpierw ograniczanie produkcji i zatrudnienia, a następnie upadłość wielu polskich małych i średnich przedsiębiorstw tej branży. Od połowy 1998 r. polski przemysł farmaceutyczny i sprzętu medycznego w szczególnie dotkliwy sposób odczuwa skutki kryzysu rosyjskiego, a od początku 1999 r. znaczne ograniczenie zapotrzebowania samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej związane z wdrażaniem reform służby zdrowia i ubezpieczeń zdrowotnych.
Problemy te znane są panu premierowi. Brak jednakże inicjatywy i efektów działań kierowanego przez pana resortu, które wypłynęłyby na poprawę drastycznie złej sytuacji tego przemysłu spowodowanej opisaną wyżej polityką gospodarczą. W szczególności dotychczas nie umożliwiono kompensaty należności podatkowych w trybie art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej, brak też inicjatywy umożliwienia kompensaty wierzytelności skarbu państwa z innymi obciążeniami podmiotów gospodarczych, np. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pracownika tych przedsiębiorstw, nie ma też możliwości cesji omówionych wierzytelności (obrót w większości przypadków dokonywany jest przez dystrybutorów).
Mając powyższe na względzie, proszę o udzielenie odpowiedzi na niniejszą interpelację.
Poseł Stanisław Misztal
Warszawa, dnia 5 marca 1999 r.