W ciągu ostatnich miesięcy kilkakrotnie zwracali się do mnie przedstawiciele środowiska prawniczego, jak również
W ciągu ostatnich miesięcy kilkakrotnie zwracali się do mnie przedstawiciele środowiska prawniczego, jak również powołane w Toruniu Stowarzyszenie Obrony Podatników, z prośbą o zajęcie się sprawą powołania dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego. Kwestią szczególnie dotykającą obywateli i stawiającą pod znakiem zapytania konstytucyjną zasadę prawa do ˝sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd˝ (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) jest utrzymywanie przestarzałej formuły jednoinstancyjnego sądownictwa administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny z każdym kolejnym rokiem obciążany jest coraz większą liczbą spraw. W tej sytuacji NSA nie jest w stanie w sposób dostatecznie szybki, satysfakcjonujący dla stron postępowania rozstrzygać przedmiotowych sporów. Nawet dziesięć obecnie istniejących ośrodków zamiejscowych NSA nie może uporać się z wpływającymi skargami. Średni czas postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym od daty wpłynięcia skargi do czasu wydania orzeczenia przez sąd wynosi półtora roku.
Przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest szczególnie uciążliwa dla obywateli w sprawach skarg na decyzje organów skarbowych i organów kontroli skarbowej. Zarówno wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak i zaskarżenie decyzji do NSA nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji. Może to nastąpić jedynie na wniosek podatnika. Jednakże nawet pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje odstąpienia od naliczania odsetek. W przypadku długiego okresu postępowania wysokość odsetek jest tak duża, że w pewnych przypadkach może doprowadzić do zagrożenia egzystencji podatnika.
Powołanie sądów administracyjnych pierwszej instancji, przykładowo na bazie istniejących samorządowych kolegiów odwoławczych, w dużym stopniu odciążyłoby Naczelny Sąd Administracyjny i korzystnie wpłynęło na szybkość postępowania. Za takim rozwiązaniem przemawiają jednak przede wszystkim wymogi stawiane przez Unię Europejską. Dyrektywy Komisji Europejskiej nakładają na członków Unii obowiązek powołania dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego.
Jakie działania zamierza podjąć pani minister w celu powołania sądów administracyjnych pierwszej instancji? Czy i kiedy można spodziewać się inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do wprowadzenia takiej reformy?
Poseł Bogdan Lewandowski
Warszawa, dnia 19 marca 1999 r.