Obowiązująca od dnia 1 stycznia 1995 r. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.
Obowiązująca od dnia 1 stycznia 1995 r. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU nr 89, poz. 414 z późn. zm.) wprowadziła w art. 48 zapis, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Zapis ten w zamierzeniu ustawodawcy miał - poprzez wprowadzenie obligatoryjnego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - zapobiec sankcjonowaniu tzw. samowoli budowlanych i jego sformułowanie w tak kategorycznej formie niewątpliwie było uzasadnione.
Dyspozycja powołanego przepisu obejmuje jednak wszelkie sytuacje, kiedy określony podmiot podejmuje się budowy (lub wykonania innych robót budowlanych) nawet takich obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga uzyskania decyzji administracyjnej - pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi. Tytułem przykładu można tutaj wskazać wymienione w art. 30 ustawy m.in. takie działania jak budowa obiektów małej architektury, budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m i wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu:
a) krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach zabytkowych,
b) urządzeń na obiektach budowlanych, o wysokości powyżej 3 m.
Szkodliwość powyższych działań jest przeważnie znikoma, a często nawet są to działania pożądane z punktu widzenia interesu społecznego (np. budowa ogrodzeń), pod warunkiem iż zostały one wykonane zgodnie z regułami sztuki budowlanej i z poszanowaniem porządku architektonicznego na danym terenie. Naruszenie przepisów prawa często nie jest również zamierzone, wynika bowiem z jego nieznajomości.
Utrzymywanie w dalszym ciągu nakazu rozbiórki jako jedynej sankcji za naruszenie wkazanego wyżej przepisu art. 30 Prawa budowlanego, jest - szczególnie w drobnych sprawach, w których nie dochodzi do naruszenia jakiegokolwiek interesu publicznego lub innej jednostki - działaniem nieracjonalnym tak pod względem ekonomicznym, jak i społecznym.
Wobec powyższego zwracam się do pana ministra z zapytaniami:
1. Jakie argumenty przemawiają za utrzymywaniem do chwili obecnej przepisu art. 48 Prawa budowlanego w tak kategorycznym brzmieniu?
2. Czy nie byłoby możliwe pozostawienie uznaniu administracyjnemu rozstrzygania poszczególnych przypadków samowoli budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, z uwzględnieniem zagrożenia interesu społecznego?
3. Jakie jest stanowisko resortu w kwestii treści obowiązującego przepisu art. 48 w związku z art. 30 ustawy Prawo budowlane oraz powołanej w niniejszym piśmie argumentacji przemawiającej za wszczęciem procedury zmierzającej do zmiany istniejącego zapisu ustawy?
Poseł Jan Klimek
Katowice, dnia 30 grudnia 1998 r.