Interpelacje Poselskie

   W Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej opracowano projekt ustawy o zmianie ustawy o regulacji rynku cukru i przekształceń własnościowych w przemyśle cukrowniczym. Proponowane zmiany godzą w interesy dużych i modernizujących się cukrowni, zdolnych w przyszłości do konkurowania z cukrowniami w krajach UE.

   Wprowadzenie zasady ustalania limitów produkcji na bazie udziału danej cukrowni w całkowitej produkcji cukru w 5 latach 1992/1993-1996/1997 oznaczałoby:

   - premiowanie cukrowni, które niezależnie od przyznanych kwot A i B w ubiegłych latach (na zasadach dotychczas obowiązujących) produkowały nadmierne ilości cukru, destabilizując rynek cukru,

   - dyskryminowanie cukrowni, które podjęły inwestycje, zwiększając wartość środków trwałych i powiększając zdolność przerobową.

   Z posiadanych informacji wynika, że największe straty poniosą najnowsze duże cukrownie. Cukrownia ˝Łapy˝ straciłaby limit w kwocie A w wysokości 14,6 tys. ton. Tak się składa, że w latach 1993, 1994, 1995 Cukrownia ˝Łapy˝ miała najniższą produkcję w swojej działalności po roku 1980. Tak niska produkcja cukru w tych latach wynikała z niedostatecznej ilości surowca do przerobu. Tymczasem dzięki podjętym różnorodnym działaniom nastąpił systematyczny rozwój bazy surowcowej. Ilość buraków cukrowych skupowanych od plantatorów z rejonu działania cukrowni wystarcza w pełni na wykonanie limitów produkcji cukru A i B wynikających z wyliczeń wg dotychczasowej ustawy. Wynoszą one wg obowiązującej ustawy aktualnie łącznie A+B około 40-41 tys. ton. W roku bieżącym przewidujemy, że produkcja cukru wyniesie ok. 41 tys. ton. Przyjęcie lat, w których produkcja była znacznie niższa od ustabilizowanego poziomu, jako bazy do określenia limitów produkcji byłoby totalnym nieporozumieniem. Jest to tym bardziej groźne, że baza ta byłaby niezmienna w latach następnych.

   Cukrownia ˝Łapy˝ jest jedną z największych i najnowocześniejszych cukrowni w Polsce. Nominalna zdolność przerobowa zakładu wynosi 4800 ton buraków/ dobę, a rzeczywista możliwa do osiągnięcia 5500-6000 ton/dobę. Przy przeciętnej długości kampanii w polskim przemyśle cukrowniczym 70-80 dni powinna produkować ok. 50-60 tys. ton cukru. Czy to jest możliwe? Odpowiedź twierdzącą dają wielkości produkcji osiągane w latach osiemdziesiątych (r. 1983 - 54 663 ton cukru).

   Tymczasem limit produkcji cukru, jaki mogłaby otrzymać Cukrownia ˝Łapy˝ w przypadku wprowadzenia proponowanych zmian, wyniósłby dla kwoty A ok. 23-24 tys. ton. Taki limit produkcji cukru zostały wykonany przez ok. 30 dni kampanii, gdy inne mniejsze cukrownie miałyby limit ustalony na kampanię trwającą nawet 100 dni. Nie ma potrzeby wykonywania żadnego rachunku ekonomicznego, aby stwierdzić, że przy takim limicie produkcji nie ma najmniejszych szans na funkcjonowanie zakładu nie mówiąc o rozwoju i konkurencyjności. Oznacza to również konieczność ograniczenia uprawy buraków cukrowych z obecnych 8700 ha do ok. 4800 ha. To jest pewna upadłość nowego nowoczesnego zakładu, jakim jest Cukrownia ˝Łapy˝, i zaniechanie uprawy buraków cukrowych w tym regionie.

   Poszkodowana, w wyniku proponowanych zmian, będzie nie tylko Cukrownia ˝Łapy˝. Stracą przede wszystkim cukrownie największe, takie jak:

   - Ropczyce, która straci limit w kwocie A w wys. 17,7 tys. ton,

   - Glinojeck - 13,6 tys. ton,

   - Kluczewo - 8,1 tys. ton,

   - Sokołów - 6,7 tys. ton,

   - Przeworsk - 2,5 tys. ton,

   - Krasnystaw - 2,3 tys. ton.

   Z porównania zmiany kwoty A wg poszczególnych spółek cukrowych (holdingów) wynika, że największe straty poniesie Lubelsko-Małopolska Spółka Cukrowa, w której znajdują się największe polskie cukrownie. Na zmianach najbardziej skorzystałyby takie cukrownie jak:

   - Gostynin - dodatkowo 6,5 tys. ton w kwocie A,

   - Miejska Górka - 4,9 tys. ton,

   - Środa - 3,5 tys. ton

   - Kościan - 2,1 tys. ton,

   - Wschowa - 4,8 tys. ton,

   - Unisław - 4,0 tys. ton,

   - Ostrowite - 3,1 tys. ton.

   Są to cukrownie poza holdingami, związane z prywatnym kapitałem zagranicznym.

   Projekt zmian poza zagadnieniem ustalania limitów produkcji cukru nie obejmuje szeregu koniecznych uregulowań takich jak:

   - nie dostosowuje rozwiązań do istniejących w UE,

   - nie wprowadza mechanizmu ustalania cel minimalnych buraków cukrowych i minimalnych cen cukru gwarantujących opłacalność produkcji buraków dla rolników i zapewniających odpowiednią marżę producentom cukru,

   - nie stwarza warunków do powstania samorządu plantatorsko-producenckiego,

   - nie powołuje takich instytucji jak: Komisja ds. Rynku Cukru,

   - nie przewiduje powołania Agencji Rynku Cukru, której zdaniem powinno być m.in. wykupywanie cukru z kwoty A nie sprzedanej na rynku krajowym do końca danego okresu rozliczeniowego,

   - nie reguluje zagadnień z zakresu ochrony celnej krajowego rynku cukru.

   W tym stanie rzeczy należy ocenić, że proponowane zmiany nie spełniają oczekiwań plantatorów buraka cukrowego i producentów cukru, a są wręcz szkodliwe dla przyszłości przemysłu cukrowniczego.

   W związku z powyższymi wątpliwościami proszę o odpowiedź i ustosunkowanie się do nich.

   Poseł Marek Kaczyński

   Warszawa, dnia 17 grudnia 1998 r.