Zgodnie z ustawą o świadczeniach z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych... obowiązek
Zgodnie z ustawą o świadczeniach z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych... obowiązek wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy lub z powodu choroby zawodowej ciąży na zakładzie pracy. Tymczasem bardzo często pojawiają się sytuacje, w których dane osoby zapadły na chorobę zawodową już po ustaniu stosunku pracy i w czasie gdy ich byłe zakłady przestały już istnieć, a więc w czasie gdy nie istniały już podmioty gospodarcze zobowiązane do wypłaty omawianych odszkodowań.
Takie sytuacje przykładowo można niejednokrotnie zaobserwować wśród byłych pracowników zakładów bawełnianych lub Przedsiębiorstwa Robót Górniczych w woj. wałbrzyskim.
Natomiast inne przepisy tej samej ustawy regulują stosunek prawny w podobnej sytuacji w odniesieniu do pracowników sfery nieuspołecznionej zupełnie inaczej. W przypadku gdy choroba zawodowa ujawni się u pracowników nieuspołecznionych zakładów pracy, ww. ustawa nakłada obowiązek wypłaty odszkodowania na ZUS. Pracownicy ci otrzymują zatem odszkodowanie takie w przypadku, gdy w momencie ujawnienia się choroby zawodowej ich byłe zakłady pracy już nie istnieją.
Jak do tej pory problem ten nie doczekał się racjonalnych rozwiązań. Transformacja polskiej gospodarki spowodowała upadek lub przekształcenie się wielu dotychczasowych państwowych zakładów pracy. Również obecnie należy się spodziewać dalszej fali likwidacji lub upadłości uspołecznionych zakładów pracy. Bardzo wiele osób w ten sposób może utracić dodatkowe świadczenie z tytułu odszkodowania np. za chorobę zawodową. Być może utworzenie odpowiedniego funduszu (jako osoby prawnej) lub rozszerzenie przepisów dotyczących Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych spowodowałoby takie możliwości finansowe, które umożliwiłyby realizację np. przez ZUS oraz przyjęcie tych zobowiązań przez państwo i wypłacenie odpowiednich świadczeń z ww. tytułów dla zainteresowanych i potrzebujących ich osób.
Sprawa jest istotna dla bardzo wielu osób, dlatego proszę o odpowiedź na pytania:
1. Czy minister pracy widzi możliwość inicjatywy legislacyjnej, która prawnie unormuje przyjęcie przez państwo realizacji odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w stosunku do osób, które takie świadczenia utraciły lub utracą w wyniku upadku ich dotychczasowych zakładów pracy?
2. Czy możliwe jest utworzenie specjalnego funduszu lub realizowanie tych zobowiązań z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dla ww. osób?
Poseł Marek Dyduch
Warszawa, dnia 17 grudnia 1998 r.